TRỊ LIỆU NGHỆ THUẬT: CƠ CHẾ THẦN KINH HỌC ĐẰNG SAU NHỮNG NÉT VẼ VÀ MÀU SẮC
Trong cuộc sống, có những nỗi đau hay sự căng thẳng lớn đến mức ngôn ngữ trở nên bất lực. Chúng ta thường được khuyên rằng: “Hãy nói ra cho nhẹ lòng”, nhưng sự thật là có những ký ức tổn thương bị “khóa chặt” ở những vùng não không thuộc về từ ngữ.
Dưới góc độ thần kinh học (Neuroscience), việc vẽ không chỉ là một hoạt động nghệ thuật, mà là một phương pháp trị liệu mạnh mẽ. Đó là cách chúng ta cho phép đôi tay “nói chuyện” trực tiếp với những vùng não đang bị tổn thương.
1. Cơ chế thần kinh học: Tại sao vẽ có thể chữa lành?
Để hiểu tại sao việc cầm bút vẽ lại có tác dụng trị liệu, chúng ta cần nhìn vào cách não bộ vận hành khi đối diện với tổn thương.
Vượt qua "nút thắt" của bán cầu não trái
Ngôn ngữ và logic thường được xử lý ở bán cầu não trái (vùng Broca và Wernicke). Tuy nhiên, khi gặp sang chấn hoặc căng thẳng quá độ, khu vực này thường bị ức chế, khiến bạn cảm thấy "không thốt nên lời".
Việc vẽ tranh giúp não bộ kích hoạt bán cầu phải - nơi xử lý hình ảnh, không gian và trực giác. Bằng cách này, chúng ta bỏ qua "nút thắt" ngôn ngữ để tiếp cận trực tiếp vào những cảm xúc, trải nghiệm hay tổn thương chưa bao giờ được đặt tên, cho phép chúng xuất hiện và được bộc lộ trên mặt giấy thông qua màu sắc hay các nét vẽ.
Kích hoạt Hệ Limbic (Trung tâm cảm xúc)
Hệ Limbic, bao gồm hạch hạnh nhân (xử lý cảm xúc) và hải mã (lưu trữ ký ức), là nơi lưu giữ những mảnh vỡ của sự tổn thương. Hoạt động vẽ tranh tạo ra một sự kết nối giữa cảm giác và hình ảnh, giúp não bộ "truy xuất" ký ức không phải dưới dạng lời kể, mà dưới dạng cảm xúc nguyên bản. Điều này giúp giải phóng những dồn nén mà tư duy lý tính thông thường không chạm tới được.
Phản hồi xúc giác và sự đánh thức cơ thể
Khi đôi tay di chuyển, áp lực của bút lên mặt giấy tạo ra các phản hồi xúc giác mạnh mẽ (Proprioception). Hoạt động này đánh thức các ký ức liên quan đến giác quan và cơ thể, giúp người vẽ cảm thấy "kết nối" lại với chính mình, thay vì cảm giác tê liệt hay tách rời thường thấy ở những người bị tổn thương tâm lý.
Trạng thái "Dòng chảy" và sự giải phóng hóa học
Khi đắm mình vào việc sắp xếp các màu sắc và đường nét trên bản đồ tư duy, chúng ta dễ dàng rơi vào trạng thái "Dòng chảy" (Flow State). Đây là một trạng thái thiền động, nơi:
● Giảm nồng độ Cortisol: Nồng độ hormone căng thẳng (Cortisol) giảm xuống rõ rệt.
● Sản sinh Dopamine: Cảm giác hoàn thành một nhánh vẽ hoặc nhìn thấy một mảng màu ưng ý giúp não bộ tiết ra các hormone hạnh phúc.
● Tạm dừng tư duy lý tính: Những tiếng nói chỉ trích hoặc lo âu trong đầu tạm lắng xuống, nhường chỗ cho sự tuôn trào của cảm xúc tự nhiên.
3. Tần số của màu sắc và sự phản chiếu tâm lý:
Khoa học chứng minh rằng mỗi màu sắc có một bước sóng ánh sáng tác động khác nhau đến vùng hạ đồi (Hypothalamus).Vậy nên cách bạn lựa chọn màu sắc không đơn thuần là sở thích thẩm mỹ; đó là một ngôn ngữ sinh học. Việc bạn vô thức chọn một màu sắc nào đó trên bản đồ tư duy chính là tín hiệu mà não bộ đang gửi đi:
- Các nghiên cứu cho thấy người đang buồn thường có xu hướng chọn tông màu tối, trầm (xám, đen, nâu). Vì khi mức năng lượng tâm lý thấp, khả năng nhạy cảm với sự tương phản màu sắc của võng mạc bị suy giảm nên họ thường có xu hướng chọn tông màu có sự tương đồng với mức năng lượng nội tại của họ.
- Ngược lại, khi lo âu, hệ thần kinh ở trạng thái kích động quá mức (hyper-arousal). Lúc này, não bộ trở nên nhạy cảm cực độ với các màu sắc gắt (vàng chói, neon). Những màu này tạo thêm áp lực lên hệ thần kinh vốn đã căng thẳng, khiến người lo âu thường có xu hướng né tránh chúng hoặc cảm thấy khó chịu khi tiếp xúc.
Bên cạnh đó, sự liên kết giữa màu sắc và cảm xúc còn bắt nguồn từ ký ức di truyền của loài người trong quá trình thích nghi với tự nhiên:
4. Trị liệu nghệ thuật: Hãy để màu sắc thay lời muốn nói
Trong trị liệu và phát triển bản thân, bạn không cần phải biết vẽ, là một người có năng khiếu vẽ hay có hoa tay để thực hiện phương pháp này. Hãy cứ để những tổn thương và cảm xúc của bạn được trôi dạt trên giấy thông qua nét vẽ và màu sắc. Việc nhìn thấy "nỗi đau" của mình hiện diện dưới dạng một bức tranh màu sắc sinh động và trực quan giúp chúng ta tách biệt bản thân khỏi vấn đề, từ đó nhìn nhận và chuyển hóa chúng một cách bao dung hơn.
Bản đồ tư duy bằng màu sắc chính là chiếc cầu nối kỳ diệu giữa ý thức và tiềm thức. Khi ngôn ngữ dừng lại, màu sắc và những nét vẽ sẽ tiếp quản sứ mệnh dẫn lối. Hãy đến với Bảo Sang PSY - Nơi khoa học Tâm lý gặp gỡ nghệ thuật. Chúng tôi không cung cấp những giải pháp tức thời. Chúng tôi cung cấp một không gian chuyên nghiệp, an toàn và tràn đầy thấu cảm để bạn có thể để đôi tay "nói chuyện" với não bộ, và bạn sẽ thấy những vùng tổn thương bắt đầu được xoa dịu bởi chính sự sáng tạo của mình. Với sự kết hợp giữa kiến thức tâm lý học thực chứng và sự tinh tế của nghệ thuật hội họa, Bảo Sang PSY cam kết đồng hành cùng bạn trên con đường tìm lại sức mạnh nội tại.
🔥 CỘNG ĐỒNG HỌC THUẬT & ỨNG DỤNG: Nếu bạn quan tâm đến việc kết hợp Tâm lý học và Nghệ thuật trong tham vấn/trị liệu tâm lý, mời bạn tham gia nhóm chia sẻ kiến thức của Bảo Sang PSY: https://zalo.me/g/rapsnb475
-------------------------------------------
LIÊN HỆ VỚI CHÚNG TÔI ĐỂ ĐƯỢC HỖ TRỢ:
KHÔNG GIAN TÂM LÝ - NGHỆ THUẬT BẢO SANG
⏰ Thời gian: 9h - 21h hàng ngày
☎️Hotline: 0963.630.868 - 0356.113.266
🏠Địa chỉ: Bảo Sang PSY, 108 K4 Tập thể Bách Khoa, Hai Bà Trưng, Hà Nội
💻Facebook: Không gian tâm lý - nghệ thuật Bảo Sang
🌐Website: https://www.baosangpsy.com/
✉️Email: baosangarttherapy@gmail.com
#BaoSangPSY #ArtTherapy #Tamlyhoc #Nghethuat #trilieunghethuat #ChữaLànhTâmHồn #KếtNốiCộngĐồng #SángTạo
Post a Comment